Terug naar het overzicht

De natuur als medicijnBoomblaadjes die dansen in de wind zijn goed voor ons brein

natuur

Onbewust wisten we het al lang, en steeds meer onderzoek bevestigt het: natuur werkt heel positief op onze gezondheid. In Schotland schrijven artsen ‘natuur’ zelfs voor als medicijn. “Het zien van complexe, grillige structuren – zoals boomblaadjes die dansen in de wind – is goed voor ons brein.”

natuur
natuur

Een groeiend aantal studies laat zien dat ‘natuur’ fors helpt bij onze ontspanning, welzijn en gezondheid. Een wandeling door bos, hei of buitengebied leidt tot een vermindering van pijn en negatieve emoties zoals boosheid en somberheid, en meer energie en positieve gevoelens.

natuur

Groene postcodegebieden

Een paar cijfers: 25% van alle Nederlanders vanaf 18 jaar komt hooguit een paar keer per jaar in de natuur. Voor jongeren van 18-24 jaar is dat zelfs 41%. En in Nederlandse postcodegebieden met minstens 5 hectare aan groene gebieden (zoals parken en groenpercelen) ligt het percentage kinderen met overgewicht ongeveer 18% lager dan in niet-groene postcodegebieden.

Twee uur genoeg

Recent onderzoek onder twintigduizend Britten laat zien dat slechts twee tot drie uur in de natuur doorbrengen een effect op de gezondheid teweegbrengt. Mensen die twee uur per week doorbrachten in een bos, park, landelijk gebied of vlakbij het water bleken veel vaker tevreden en gezond.

Opvallend detail: het maakte niet uit of die twee uur aaneengesloten werden doorgebracht, of verspreid over de week. “De effecten zijn bovendien zichtbaar bij álle deelnemers”, constateert onderzoeker dr. Mathew White. “De effecten waren vergelijkbaar voor arm en rijk, voor jong en oud, voor mensen in de stad en op het platteland én voor gezonde of chronisch zieke mensen.”

natuur
natuur

De natuur als medicijn

Natuur is ons ‘thuis’

Voor Mark Mieras, natuurkundige en wetenschapsjournalist, is dat effect logisch. Hij volgt het onderzoek over dit onderwerp al jaren op de voet en schreef onlangs de literatuurstudie ‘Groene stad, vitale stad’ voor gemeenten en provincies. “We zijn als mensen geëvolueerd in de natuur, dat is ons thuis. Natuur is een onderdeel van ons systeem. Maar de laatste honderd jaar zijn we steeds meer van de natuur vervreemd. Nederland is een van de meest versteende landen ter wereld, en dat vraagt zijn tol. Zodra we de natuur weer opzoeken, heeft dat positief effect. Je komt tot jezelf, hebt meer energie, meer aandacht. Dat is niet alleen perceptie – dat kun je meten.”

Het zien van complexe, grillige structuren is goed voor ons brein

Dansende boomblaadjes

De verklaring schuilt onder andere in onze hersenen aldus Mieras. “Die zitten nooit stil, hersenen zijn altijd op zoek naar prikkels en de natuur levert die volop. Natuur is altijd in beweging, denk maar aan de complexe patronen van boomblaadjes of grassprietjes in de wind. Zulke prikkels zijn complex voor het oog maar eenvoudig voor het brein: ze vragen ‘zachte aandacht’ die ruimte overlaat om te denken en ordenen. Mensen die 40 seconden naar een tuin kijken maken zichtbaar minder fouten. En op afdelingen met voldoende groen zijn werknemers gemiddeld 15% productiever.”

natuur
natuur

Drie niveaus van natuur

Zulk heilzaam groen is er op drie niveaus: perk, (stads)park en ‘grote’ natuur zoals bossen en duinen. “Zelfs het kleinste beetje groen helpt al – een minituintje in de stoep in de binnenstad. Maar het liefst krijg je als mens je aanbevolen portie natuur op alle drie de niveaus. De kleinere liefst zo vaak mogelijk per dag, de grotere een paar keer per week, en de grootste, waarin je je kunt onderdompelen, een paar keer per maand. Zo niet, dan hoopt de stress zich op en krijg je ongezond gedrag: snoepen, zappen, somberen.”

‘Baden in het bos’

Wat je doet in de natuur – sporten, stevig wandelen of gewoon zitten en nadenken – maakt volgens Mieras niet uit. “Simpelweg door natuur om je heen te zien, krijgen je brein en je lijf gelegenheid om de opgebouwde schade door stress en drukte te herstellen. Dat verklaart waarom je tijdens een brainstorm in de natuur betere ideeën krijgt en waarom tijd doorbrengen in de natuur zo ontspannend en bevrijdend werkt. Niet voor niets hebben Japanners de eeuwenoude traditie ‘baden in het bos’.”

natuur
Verhaal 29 van 33
Lees hier wat COVID-19 betekent voor uw vakantie