Terug naar het overzicht

Het OosterscheldekreeftseizoenEen goed ingeburgerde kreeft

Oosterscheldekreeft

Voor sommige Nederlanders is het zomaar een Zeeuwse waterbewoner, voor opmerkelijk veel anderen een naam die het culinaire hart sneller doet kloppen: de oosterscheldekreeft. Wat maakt deze relatief nieuwe bewoner van Zeeland zo bijzonder?

Vissersboot Kreeftenvangst Oosterschelde
Zierikzee vissersboten kreeftenvangst
Oosterscheldekreeft
Oosterschelde

Bij de jaarlijkse opening van het Zeeuwse kreeftenseizoen, eind maart, wordt de rust in Zierikzee kort verstoord. Honderden liefhebbers kijken toe hoe kreeftenvisser Gerrie van den Hoek de eerste grote oosterscheldekreeft van het kreeftenseizoen uit de fuik haalt. Even later wordt diezelfde, zwaar gepantserde blauwzwarte kreeft door Oranje-bondscoach Ronald Koeman geveild voor een bedrag van 50.000 euro. Die opbrengst, alweer een nieuw record, is bestemd voor onderzoek in de strijd tegen alvleesklierkanker.

Het oosterschelde kreeftseizoen

Traditiegetrouw klinkt het startschot voor het seizoen van de oosterscheldekreeft tijdens de officiële opening op de laatste donderdag van maart. Vervolgens halen kreeftenliefhebbers hun hart op in de vele Zeeuwse restaurants, die hun kookkunsten loslaten op de bijzondere structuur van de ingeburgerde soort. Na 15 juli wordt de oosterscheldekreeft nog slechts beperkt geserveerd.

Oosterscheldekreeft

Exotische soort

Wat maakt deze oosterscheldekreeft dan zo bijzonder? Vaststaat dat het om een oorspronkelijk exotische soort gaat die goed ingeburgerd is in het waterrijke gebied. Volgens het spannendste verhaal kwam deze geleedpotige in de Oosterschelde terecht dankzij een Noors schip dat, vol levende zeekreeften, zonk in het zicht van de haven van Zierikzee. Een logischere verklaring is dat Zierikzee en Yerseke vroeger belangrijke doorvoerhavens waren voor de handel in vis, schaaldieren én de in Zweden gevangen kreeften. Om ze vers te houden, sloegen de handelaren de dieren op in waterputten die verbonden waren met de Oosterschelde. Hun eitjes kunnen daarbij gemakkelijk in de Zeeuwse wateren terecht zijn gekomen.

Daar, in de Oosterschelde, groeide de geïmmigreerde kreeft uit tot een uniek Zeeuws exemplaar. Europees onderzoek toont aan dat het DNA van de oosterscheldekreeft afwijkt van de Europese zeekreeft. De oorzaak hiervan is de geïsoleerde ligging en het afwijkende milieu van de Oosterschelde, waarin alleen de sterkste kreeften de winterse kou overleven. Zo is een kreeft ontstaan met een bijzonder DNA en dat verklaart volgens culinaire kenners de zachte structuur en unieke smaak van het kreeftenvlees. Wie deze structuren en smaken zelf wil ervaren kan gedurende het kreeftenseizoen terecht bij de vele restaurants in het Zeeuwse eilandenrijk.

Vangst Oosterscheldekreeft

Kreeften zijn plaatstrouw

Marnix van Stralen

 

Zachte structuur en unieke smaak

Eind negentiende eeuw werden de eerste kreeften uit de Oosterschelde opgevist. Kort daarvoor was de Kreekrakdam tussen Zuid-Beveland en West-Brabant aangelegd, waardoor het zoete water van de Schelde niet meer de Oosterschelde binnenstroomde. Samen met de vele steenstortingen om dijken en dammen aan te leggen, ontstond zo het geschikte leefgebied: zeekreeften kunnen immers alleen leven in zout water tussen de rotsen.

Als het schild van een gevangen kreeft op het vaste deel smaller is dan 87 millimeter, gaat hij terug in zee.

Gerrie van den Hoek

Als een Zwitsers zakmes

‘Kreeften zijn plaatstrouw’, vertelt bioloog Marnix van Stralen, die in de Oosterschelde onderzoek deed naar de kreeft. ‘Ze gedragen zich erg territoriaal en vechten om de beste plekken tussen de rotsen. Opmerkelijk is dat de kreeften zelf het grootste gevaar voor elkaar vormen; ze zijn kannibalistisch. Hun scharenset werkt als een Zwitsers zakmes, met voor elke activiteit een ander middel. De grote, dikke scharen kunnen schelpdieren en het schild van krabben of andere kreeften breken, terwijl de kleine als bestek worden gebruikt.

Gerrie van den Hoek Kreeftenvisser

Als ze niet worden gevangen of verorberd door een soortgenoot, gaan de oude kreeften vaak dood door ‘aangroei’, waarbij kleinere dieren en planten zich hechten op het schild. Soms zelfs grote oesters, blijkt uit vangsten in de Oosterschelde. De jongere dieren blijven ‘schoon’ omdat zij steeds weer een nieuw pantser krijgen; om te groeien moeten ze verschalen.’

Oog voor de toekomst

Dit jaar zijn de locaties waar op de oosterscheldekreeft mag worden gevist via een visplan onder de vissers verdeeld. Dat is, vindt kreeftenvisser Van den Hoek, veel eerlijker. ‘De twee voorgaande jaren raceten we met boten door het gebied om de kreeftenfuiken te plaatsen. Wie de grootste motor achter zijn boot had, kon de beste plek uitkiezen. Gelukkig gaat het nu in goed overleg.’

Het visplan is vooral gericht op een duurzame vangst. De oosterscheldekreeft mag gedurende een periode van drieënhalve maand worden gevangen, tot en met 15 juli. Alleen de grote kreeften worden meegenomen. ‘Als het schild van een gevangen kreeft op het vaste deel smaller is dan 87 millimeter, nemen we die niet mee. Bij die breedte zijn ze ongeveer 500 gram en zo’n 30 centimeter lang. Ook de eierdragende kreeften gaan direct terug de zee in. Mijn zoon wil later ook visser worden. Ik zorg er dus graag voor dat de oosterscheldekreeft hier goed blijft gedijen.’

Kreeftenvisser

De oosterscheldekreeft is slechts één van vele redenen om Zeeland te bezoeken

Vanuit Largo Noordzee Resort Vlissingen, aan de voet van een duurzaam gecreëerd duinlandschap en in de nabijheid van mooie stranden, geniet u van weidse uitzichten, ongerepte natuur, inspirerende cultuur en de zilte zeelucht. Het resort biedt 19 nieuwe duinlodges en 12 lichte urban villa’s, geschikt voor vier tot zes personen. In de directe omgeving zijn verschillende toprestaurants gevestigd die de verse oosterscheldekreeft op de menukaart hebben staan. Uiteraard kunt u ook genieten van een heerlijk verblijf in een van de appartementen of villa's van Largo Noordzee Residence Dishoek. 

Verhaal 12 van 13

Ontdek Largo met uw persoonlijke reiskompas

Met uw gepersonaliseerde reiskompas tonen wij accommodaties die perfect bij uw vakantievoorkeuren passen.