Terug naar het overzicht

De natte natuur breidt zich uitHoe de getijden weer regeren in Het Zwin

Het Zwin vogel

Verzanding dreigde natuurgebied Het Zwin steeds droger te maken en zo allerlei planten- en vogelsoorten te verjagen. Maar dankzij een gezamenlijke aanpak vanuit België en Nederland breidt de natte natuur zich nu juist uit. “Kustvogels eten zich hier rond.”

Het Zwin natuurgebied
Het Zwin natuurgebied
Het Zwin natuurgebied
Het Zwin natuurgebied

Natuurgebied het Zwin in Zeeuws-Vlaanderen is een slufter; een intergetijdengebied waar het zeewater via een geul in de duinen het land kan binnendringen. Bij laagtij ligt het gebied boven water, bij hoogtij komt een groot deel onder water te staan. “Door die afwisseling tussen nat en droog, maar ook tussen zout en zoet water en tussen klei en zand, is het natuurgebied erg gevarieerd”, vertelt Fred Schenk, districtshoofd Zuid bij Stichting Het Zeeuws Landschap. “Zonder ingrijpen zou deze geul dichtslibben, en zouden de slikken en schorren in het gebied verloren gaan.” Slikken zijn buitendijkse onbegroeide stukken land die bij elke vloed onder water komen te staan en waar vele soorten wormen, garnalen en schelpdieren leven. Als een slik opslibt en dus steeds iets hoger komt te liggen, kan het een schor worden: een stuk land dat bij hoogtij niet onder water loopt, maar waar wel allerlei kreekjes doorheen kronkelen.

Het Zwin natuurgebied

De natuur is via nieuwe fiets- en wandelpaden vanaf allerlei uitzichtpunten volledig te overzien

Houd rekening met eb en vloed

Er veel te zien en te beleven in Het Zwin. Maar houdt altijd rekening met de getijden: ga tijdig door de Zwingeul anders kan je – totdat het eb is – niet terug naar het vaste land. 

In de na vloed achtergebleven plassen blijven garnaaltjes en jonge vis achter, een tafeltje dekje voor bijvoorbeeld de kleine zilverreiger

Fred Schenk

Puur natuurbeheer

Het oude Zwin was 213 hectare groot. Schenk: “Door de internationale dijk tussen Het Zwin en de Belgische Leopoldpolder te verwijderen, is het 120 hectare groter gemaakt. Die dijk lag er sinds 1872. De Leopoldpolder is dus ‘teruggegeven’ aan de natuur.” Van die nieuwe natuur ligt 110 hectare op Belgisch grondgebied en 10 hectare in Nederland. De werkzaamheden in Het Zwin begonnen in maart 2016, uitgevoerd door de beheerders van het gebied: Het Zeeuws Landschap, Provincie West-Vlaanderen en het Agentschap Natuur en Bos. “Bij de uitbreiding hebben onze zuiderburen de kar grotendeels getrokken”, zegt Schenk. “Nu stemmen we het beheer goed met elkaar af. Maar de buitendijkse gebieden worden vooral beheerd door de zee. De getijdenbeweging is de belangrijkste beheervorm voor het hele natuurgebied. Je kunt altijd wat schor laten begrazen door schapen of runderen, maar verdere sturing is dankzij eb en vloed nauwelijks nodig. Zo is de door ons gecultiveerde natuur weer snel heel puur geworden.”

Voedsel voor vogels

Maar wat hebben de aanpassingen nu precies betekend voor de natuur? “Het belangrijkste is dat het tweemaal per dag eb en vloed is. Omdat de Leopoldpolder al dieper lag dan het door slib opgehoogde ‘oude’ Zwingebied, is het nu een natte, slikrijke plek waar al snel kleine bodemdiertjes in zijn gaan leven. In de na vloed achtergebleven plassen blijven garnaaltjes en jonge vis achter, een tafeltje dekje voor bijvoorbeeld de kleine zilverreiger”, vertelt Schenk. “Ook vormen de diertjes nu een voedselbron voor vogels die in het gebied broeden, en voor de duizenden vogels die voorbij trekken in het voor- en het najaar. Het is een voortdurend komen en gaan van eendachtigen, plevieren, scholeksters en wulpen – allemaal eten ze zich daar rond.”

Fred Schenk
Het Zwin natuurgebied

Veilige eilanden

In Het Zwin-gebied zijn ook vogeleilanden aangelegd, vertelt Schenk: “Veel kustbroedvogels hebben het moeilijk. Het vinden van een veilige broedplek is steeds lastiger geworden. Vooral voor de sternachtigen – zoals het visdiefje, de dwergstern en zelfs de grote stern – maar ook voor de strandplevier en de bontbekplevier. Die pleviertjes zijn kale-grondbroeders, die het liefst ergens op een schelpenstrandje zitten. Grondroofdieren zoals vossen en marterachtigen kunnen in kustbroedkolonies flink huishouden. Maar op de eilanden kunnen ze niet komen en zijn de vogels veilig. Daar is bij de inrichting van het gebied rekening mee gehouden.”

Pionierplanten

De verandering naar een nieuwe leefomgeving voor allerlei flora en fauna verloopt volgens Schenk vrij snel. “De Leopoldpolder was vorig jaar nog zoet, maar wordt nu dagelijks gevoed met zout water. Daardoor ondergaat ook de vegetatie een enorme verandering, van zoetwaterplanten naar zoutminnende planten. Kaal slik biedt mogelijkheden voor pioniersplanten, die zich via zaadverplaatsingen dankzij de eb- en vloedbewegingen vrij snel kunnen vestigen. Die planten – zeekraal, zulte en lamsoor – hebben wel een bepaalde droogvaltijd nodig om te kunnen kiemen en daar uit te groeien.”

Fred Schenk in Natuurgebied Het Zwin

Uitzichtpunten

Sinds dit voorjaar is de monding van Het Zwin voor iedereen toegankelijk, dieper het natuurgebied in is het gebied in het belang van het rijke vogelleven afgesloten. Het Zeeuwse Landschap verzorgt hier wekelijks en op afspraak in de zomermaanden excursies. Zo is het gebied onder begeleiding van een gids ook ‘van binnen’ te ontdekken. “Zelfs een deel van het gebied dat met vloed onder water loopt”, licht Schenk toe. “Verder is de natuur via nieuwe fiets- en wandelpaden vanaf allerlei uitzichtpunten volledig te overzien.”

Overnachten bij Largo, vlakbij Het Zwin

Ook buiten de natuur van Het Zwin is aan de Zeeuws-Vlaamse kust rust, ruimte en ontspanning te vinden. Dat geldt zeker voor onder andere de premium verblijven van LARGO De Parade in Cadzand-Bad. De villa’s bieden alle comfort die u zich wenst; van moderne apparatuur en een sauna tot een ruime tuin op het zuiden. Een plek waar u zich vrij voelt, zoals een vogel in Het Zwin. 

Verhaal 14 van 15

Ontdek Largo met uw persoonlijke reiskompas

Met uw gepersonaliseerde reiskompas tonen wij accommodaties die perfect bij uw vakantievoorkeuren passen.