Terug naar het overzicht

Vakantie en ons brein Reizen is als een emmer sop voor je hersenen

vakantie

De drukke moderne mens heeft meer dan ooit vakantie nodig. ‘Reizen is als een emmer sop voor je brein, een goede schoonmaakbeurt voor je hersenen’, aldus professor Ap Dijksterhuis van de Radboud Universiteit Nijmegen. ‘Het ruimt op, het verfrist. Mits je het goed doet.’

vakantie
vakantie

Ap Dijksterhuis (1968) is naast psycholoog en professor in de combinatie van reizen en geluk ook ervaringsdeskundige. De hele wereld heeft hij al gezien, en hij heeft een chronische vorm van ‘wegwee’: zodra hij thuiskomt van vakantie kijkt hij alweer uit naar de volgende. Hij schreef er diverse boeken over, waaronder ‘Wie (niet) reist is gek’ uit 2017 en ‘Wegwee’ uit 2019. Dijksterhuis weet het zeker: vakantie maakt gelukkiger. ‘Het houdt ons brein fris, geeft meer tijd en schudt je hoofd op.’ Dat denkt hij niet alleen zelf, dat blijkt ook uit onderzoek: ‘Mensen die op vakantie gaan zijn vooraf, tijdens én na hun reis aantoonbaar gelukkiger dan mensen die géén vakantieplannen hebben. Vooraf vanwege de voorpret – dat is al een heel sterk effect; tijdens omdat we op vakantie veel meer in het nu leven, zonder zorgen over het verleden of over straks. En achteraf vanwege de heerlijke herinneringen.’

vakantie

Wat maakt voorpret zo’n sterk effect?

‘Dat komt door de enorme invloed van optimisme op ons geluksgevoel – dat je uitkijkt naar dingen die komen gaan. Mis je dat, dan werkt dat negatief; denk maar aan ouderen die geen zin meer in het leven hebben en dan ook fysiek sneller achteruitgaan. Voorpret is een vorm van optimisme: je hebt iets moois om naar uit te kijken. Dat maakt alles leuker.’

Waarom is ‘in het nu leven’ zo belangrijk?

‘Omdat onze hersenen daar enorm van opfrissen. Vroeger, toen de meeste mensen nog fysiek werk deden, was het belangrijk om twee, drie weken in Spanje in de zon te kunnen liggen en lichamelijk te ontspannen. Tegenwoordig werken we vooral met ons hoofd, worden we opgeslokt door onze smartphones en ligt een burn-out continu op de loer. Daaraan ontsnappen vraagt om een andere omgeving waar we nieuwe indrukken kunnen opdoen. Dat werkt als sop voor je hoofd. Mits je het goed doet: je moet niet alsnog gaan appen enzo.’

vakantie
vakantie

Een chronische vorm van 'wegwee'

Wat gaat er mis als we gaan appen en posten?

‘Reizen is immaterieel – het draait om indrukken en ervaringen opdoen. Als je op vakantie de hele tijd foto’s post en kijkt of je wel genoeg likes krijgt, maak je er alsnog iets materieels van. Iets om indruk te maken, om anderen de ogen uit te steken. Terwijl we uit onderzoek al lang weten: veel posten maakt niet gelukkiger, niet posten wél.’

Reizen is immaterieel

Maakt de lengte van de vakantie uit?

‘In principe geldt ‘langer is beter’, maar ‘vaker kort’ is nóg beter. Want hoe mooi een omgeving ook is, als je veel nieuwe dingen ziet, raak je na een aantal dagen verzadigd. “Pff, alwéér een tempel!?” Daardoor werkt vier keer een luxe vakantie voor de meeste mensen beter dan één keer een maand.’

vakantie
vakantie

Is een verre reis effectiever dan een vakantie dicht bij huis?

‘Het gaat erom dat je in een andere omgeving bent waar veel dingen fris en nieuw zijn. Dat lukt vaak het beste in andere culturen, verder van huis. Maar als je niet van drukte houdt, kan een weekje in Drenthe of aan de kust net zo goed zijn. Zelf zoeken we het de laatste jaren ook vaker dichter bij huis. Minder vaak vliegen, vaker met de trein of de auto. Niet uit ‘vliegschaamte’, ik noem het liever ‘vliegschuld’. Je bent toch verantwoordelijk voor wat je doet.’

Maakt luxe nog uit, of het geld dat we eraan besteden?

‘Geld kan helpen. Als jij kunt uitzien naar een comfortabele vakantie die je hebt geboekt, geeft dat extra voorpret. Zeker als je wat ouder wordt; dan wil je bijvoorbeeld in elk geval een goed bed of een eigen badkamer. Maar de impact zit vooral in de mentale staat die je bereikt. Even helemaal in het nu. En daarna nagenieten. Want al die mooie herinneringen pakken ze je niet meer af.’

vakantie
Verhaal 27 van 33
Lees hier wat COVID-19 betekent voor uw vakantie